صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : محسن بيدارفر )
101
كسر أصنام الجاهلية ( عرفان و عارف نمايان ) ( فارسى )
آوردن معارف ربانى و حقائق الهى صورت نپذيرد ، و اين جمله نيز جز با از بين بردن موانع بچنگ نيايد . غرض همان روگردانى از جلب توجه خلق و دورى گزيدن تام از رسوم زمانه است . چنين توفيقى تا حدى متوقف برچشيدن عرفان است ، چون آنكه طعم شيرين معارف الهى را نچشيده ، نمىتواند نيات خود را خالص كند و شهوت دوستى از قلب او بيرون نرود . حتى عبادتگر با تقوائى كه در كمال عمل كوشاست و به رياضات بدنى مشغول ، اگر داراى معارف يقينى نبوده و كوشش او همراه با علوم الهى كه به چگونگى عمل مربوط نمىشود ، نباشد هنگام پرداختن به وظائف شرعى او را خلوص نيت ميسر نگردد ، درصورتىكه مقصود اصلى و غرض طبيعى از خلقت انسان خلوص نيت است . و ابن سينا در يكى از رسائلش گويد : « كاش مىدانستم چگونه اينان شوق به خانهى آخرت و خالق نخستين را دارند درصورتىكه او را جز به وهم نشناختهاند » . پس لازم است كسى كه مىخواهد نوشابهى محبتش از تيرگىها پاك باشد و نيتش خالص گردد ، از پىجوئى معارف يقينى روى نگرداند و گرنه از درآميختگى اطاعت نفس و خدمت هوى و شرك خفى خالى نتواند بود ؛ و كسى كه حبّ غير خدا را با حب خدا درآميزد ، تنعم او در آخرت باندازهى حبش به خدا خواهد بود ؛ چرا كه نوشابهى او را با مقدارى از نوشابهى مقربين بياميزند ، آنسان كه خداوند در حق نيكان ( ابرار ) فرمايد « 14 » : « ابرار درميان نعمتهايند » ، پس از آن فرمايد : « سيراب گردند از نوشابهى ناب سر به مهر * مهر آن مشك است ، و درين ( و براى بدست آوردن اين نعمت شايسته است تا ) كوشندگان نهايت كوشش را بجاى آرند * و آميزهى آن از تسنيم است ، چشمهاى كه مقربين بدان نوشند » . پس خوشبوساز نوشابهى ابرار آميزهاى از نوشابهى خالصى است كه
--> ( 14 ) - إِنَّ الْأَبْرارَ لَفِي نَعِيمٍ يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ خِتامُهُ مِسْكٌ وَ فِي ذلِكَ فَلْيَتَنافَسِ الْمُتَنافِسُونَ وَ مِزاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ عَيْناً يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ . [ سوره مطففين 83 / 22 و 25 - 28 ] .